Hukuk & Muhasebe

freelance çalışanlar için sigorta

Freelance çalışmanın olumlu-olumsuz pek çok yanı var ve olumsuz yanlarının başında da yasaların freelance çalışanlar için güvenli bir ekonomik ortam oluşturamaması geliyor. Ancak bununla birlikte freelance çalışmak demek, kayıt dışı ve yasal haklardan yoksun olmak demek de değil.

Freelance çalışma konusunda çok yaygın yanlış anlamalar var. Freelance çalışmak, freelance çalışanlar için sigorta seçenekleri olmadığı ve emekli olunamayacağı anlamına gelmiyor. Freelancerların çoğu elde edebilecekleri hakları bilmediği ya da düşük gelir seviyeleri ve iş garantisi olmadığı için ne yapmaları gerektiğini de tam olarak bilemiyor.

Bir başka yaygın yanlış anlama da vergi konusunda. Toplumda yaygın olarak freelancerların vergi ödemediği, kayıtsız bir şekilde çalıştıkları düşünülüyor. Hayır, freelancerlar da vergi veriyor. Ancak bazı muafiyetler söz konusu olabiliyor. Gelir vergisi yasası gereği freelancerlar, yıllık olarak belli bir meblağın altında kazanç elde ediyorsa vergi ödemesinden muaf oluyor. Freelancerların vergilendirilmesi konusunda detaylı bilgi almak için içeriğimizden faydalanabilirsiniz.

Freelance çalışanlar için sigorta, emeklilik,vergi kaydı yaptırma, makbuz verme / fatura kesme, sözleşme yapma gibi meseleler oldukça önemli ve birbirimizi de bilgilendirmemiz gereken meseleler. Serbest İşler’de de en çok konuşulan ve tartışılan konuların başında bu tür yasal sorumluluklar geliyor. Freelance iş yapanlar vergi vermek zorunda mı, iş teslim edip parasını alamayanlar, freelance işlerde piyasanın belirlenmesi, freelance sözleşme örneği gibi başlıkları takip ederek siz de konuşmalara dahil olabilirsiniz.

Asıl konumuza dönecek olursak, stok fotoğrafçılığından çeşitli alanlarda danışmanlık hizmetlerine, yazılım geliştirmeden grafik tasarıma, metin yazarlığından sanal asistanlığa kadar çok geniş bir yelpazede freelance çalışmanız mümkün. Ayrıca bunlara ek olarak kendi web sitenizi açarak reklam geliri elde etmeniz, Instagram, Twitter gibi sosyal medya platformları üzerinden geniş takipçi kitlelerine ulaşarak influencer olmanız, Youtube ya da Twitch gibi platformlarda kanal açarak yayın yapmanız da seçenekler arasında. Ancak hiçbir şeyin garantisi olmadığı gibi ömrümüzün sonuna kadar aktif olarak çalışıp gelir elde edebileceğimizin de bir garantisi yok. Dolayısıyla gelecek için bazı önemler almalıyız. İlk meselemiz de freelance çalışanlar nasıl emekli olur?

Freelance Çalışanlar İçin Sigorta

Freelance çalışanlar emeklilik ve sağlık hizmetleriyle ilgili koşullarını farklı yollarla düzenleyebilirler. Örneğin özel sağlık sigortası ya da şirket kurup BAĞ-KUR’lu olmak seçenekler arasında yer alıyor. Şirket kurma konusunda da bazı freelancerlar tek başlarına şirket kurarken bazıları da bir araya gelerek şirket kurabiliyorlar.

Freelance çalışanlar vergi kaydı yaptırarak sağlık sigortası ve emeklilik haklarından faydalanabilir. Burada iki tür sigortadan bahsedebiliriz. İlki kendi şirketinizi açarak vergi mükellefi olup BAĞ-KUR’lu olabilirsiniz. Bu, 5510 Sayılı Kanunun 4/b Maddesi uyarınca sigortalı olmak anlamına geliyor. BAĞ-KUR’lu olduğunuzda kendi belirlediğiniz kazanç üzerinden her ay belli bir miktar sigorta primi ödeyerek sağlık hizmetlerinden yararlanabilirsiniz. Ve tabii sonucunda da emekli olabilirsiniz.

Diğer sigorta türü ise şirketi ya da şirket ortaklığı olmayan kişiler için isteğe bağlı sigortalı olmak. Freelance çalışanlar kazançları üzerinden kendi belirledikleri sigorta primini ödeyerek sağlık hizmetlerinden yararlanabilecekleri gibi gerekli yaşı, primi ve diğer sigortalılık şartlarını sağladıklarında da emekli olabilirler.

İsteğe bağlı sigortalı olan freelancerlar, 5510 Sayılı Kanunun 4/b Maddesi uyarınca sigortalı olanlara göre daha düşük prim öderler. Ama bazı dezavantajları da vardır. Örneğin iş kazası gibi bir durumda geçici iş göremezlik ödeneği alamazlar. Hastalık geçirmek ya da anne olmak gibi durumlarda da kısa vadeli sigorta kollarına bağlı ödenekleri alamazlar. 4/b’liler ise bu tür kısa vadeli sigorta kolları kapsamında yer alan ödeneklerden faydalanabilirler. İsteğe bağlı sigortalılık dezavantajlarının fazlalığından dolayı, her ne kadar daha kolay ödeme koşullarını içerse de çok tercih edilen bir yöntem değil. Bir de freelance çalışıp herhangi bir yöntemle sağlık sigortası primi ödeyemeyen kadınlar, 30 yaşına kadar babalarının sağlık sigortasından yararlanabiliyor.

Freelance çalışmak, iş garantinizin olmaması anlamına geldiği için bu aylık primleri ödemek, meblağ ne kadar olursa olsun zaman zaman zorlayıcı olabilir. Ancak geleceği düşünerek kendiniz için güvenli bir ortam oluşturabilmek adına son derece önemli.

Konu hakkında güncel bir tartışma için 24 Saat Gazetesi’nin Ofissizler Dayanışma Ağı ve Avukat Aydan Düzgünkaya ile yaptığı röportajı da okuyabilirsiniz.

Kapak Görseli: Pete Ryan


Yorum kapalı!